Inwentaryzacja małej sakralnej architektury
przydrożnej
W maju br. Stowarzyszenie brało udział w
inwentaryzacji i dokumentowaniu przydrożnych krzyży, figur, kapliczek i kaplic.
Akcją objęty został teren parafii dębowieckiej – Dębowiec, Łazy Dębowieckie, Majscowa
i Zarzecze. W jej ramach opisanych zostało 64 obiekty z czego 35 na terenie
Dębowca łącznie z Kopaninami, 9 w Łazach Dębowieckich, 8 w Majscowej i 12 w
Zarzeczu. Obiekty zostały sfotografowane, dokonano podstawowych pomiarów oraz
opisu. Zainteresowaniem objęto datę
powstania,
przyczynę fundacji, osobę fundatora oraz historię, ewentualne zwyczaje
i legendy a także oznaczenie obecnych właścicieli lub opiekunów
poszczególnych obiektów. Odnośnie każdego obiektu sporządzono obejmującą
podstawowe dane kartę inwentaryzacyjną obiektu małej architektury sakralnej.
Wśród kapliczek i figur największą
grupę stanowią kapliczki maryjne – jest ich łącznie 30. Wśród nich dominują te,
które poświecone zostały Matce Bożej Saletyńskiej, z reguły w pierwszej i drugiej
fazie
objawienia, następnie Matce Bożej Niepokalanej i Matce Bożej z
Lourdes. Ewenementem jest figura maryjna w kaplicy w Łazach
Dębowieckich oraz na II Kopaninach.
Szczególnej urody figurę maryjną spotkać
można natomiast na Zarzeczu. Została wykuta w kamieniu przez nieżyjącego
architekta, Józefa Trzeciaka i przedstawia MB Saletyńską w postawie stojącej,
podobną do umieszczonej w ołtarzu głównym w dębowieckim sanktuarium. Chrystusowi
poświęcono kaplicę na Dąbrowie oraz figurę na I Kopaninach. Św. Rodzina czuwa z kapliczki
szafkowej na skraju lasu na II Kopaninach, św. Roch znalazł miejsce w nowej kapliczce w
Dębowcu a na Wygonie Dolnym w Łazach znajduje się grób Chrystusa w otoczeniu
świętych. Ponadto są dwie figury św. Floriana oraz pomnik w miejscu śmierci ks.
Juliana Żuławy na filarze starego mo stu
na Wisłoce. No i najbardziej znana z dębowieckich kapliczek – Mikołajek. Popularne
niegdyś kapliczki szafkowe są już rzadkością – łącznie odnotowane zostały
cztery takie obiekty. Kaplic łącznie jest
6, dwie w Łazach Dębowieckich, 2 na Kopaninach, 1 w Dębowcu i 1 na Zarzeczu.
Pozostałe obiekty to krzyże. Wiele z nich
posiada piękne pasyjki, inne jedynie figury Ukrzyżowanego. Niektóre z
nich postawiono daleko od siedzib ludzkich – np. krzyż na Rokiciu w Łazach,
krzyż w Zarzeczu Na Granicach czy krzyż
nad źródełkiem na II Kopaninach, do
którego drogę wskazuje anioł zawieszony na lipie.
Z wieloma kapliczkami i krzyżami
związane są ciekawe przekazy, interesujące motywy fundacji oraz nieraz
pogmatwane losy. Wiele z nich nadal otaczane jest żywym kultem, inne są jedynie
śladem przeszłych wydarzeń, nadal jednak otaczane pamięcią i dbałością o
wygląd. Nadal czuwają one przy domach nad spokojem ich mieszkańców albo przy drogach,
nieraz z rzadka uczęszczanych, w miejscach pełnych uroku, dających szanse na
chwile zadumy. Można spodziewać się, że akcja ta przyniesie efekt w postaci
niewielkiego opracowania.
|