Najpełniejsze opracowanie dziejów Gwardii Narodowej w Dębowcu, zwanej Gwardią Dębowiecką dokonane zostało przez związanego z Dębowcem rodzinne inż. arch. Andrzeja Masteja. Tekst tego opracowania opublikowany został w III tomie wydawanego przez Stowarzyszenie Miłośników Jasła i Regionu Jasielskiego Roczniku Jasielskim z 1990r.
Oto jego treść.
Zawarty in fine artykułu żal autora nie jest już aktualny.
Z okazji obchodów rocznicowych w 1999r., 650. rocznicy nadania Dębowcowi praw miejskich, powstała w kręgu Stowarzyszenia Miłośników Dębowca i Okolicy inicjatywa reaktywowania Gwardii. Trudu tego podjął się ówczesny proboszcz dębowiecki ks. Zbigniew Jan Czuchra MS. Dzięki jego staraniom a także dzięki ofiarności mieszkańców Dębowca, rodaków dębowieckich oraz dotacjom Starostwa Powiatowego i Marszałka Województwa Podkarpackiego zakupiono nowe mundury dla gwardzistów które wykonane został w Jaśle i w Krakowie.
W pierwszym dniu uroczystości jubileuszowych 14.08.1999r. w obecności ordynariusza rzeszowskiego J.E. ks. bpa Kazimierza Górnego gwardziści złożyli przyrzeczenie. Po 60 latach Gwardia Narodowa w Dębowcu na nowo zaistniała wśród miejscowej społeczności. Od tego dnia nieprzerwanie uczestniczy we wszystkich ważniejszych uroczystościach kościelnych a także uroczystościach państwowych. Pełni straż u Bożego Grobu. Jest zapraszana do udziału w takich uroczystościach także poza Dębowiec – do Jasła i Rzeszowa. Stała łącznikiem pomiędzy „dawnymi i nowymi czasy”, chlubą i wizytówką społeczności dębowieckiej.
Na czele reaktywowanej Gwardii stanął jej twórca ks. Z.J. Czuchra a zastępcą i rotmistrzem – Józef Mastej. Obowiązki rotmistrza pełni do chwili obecnej. Skład osobowy Gwardii ulegał zmianie. Z pierwotnej liczby 20 gwardzistów obecnie czynnych jest 15.
Osobnej uwagi wymaga sztandar gwardyjski a szczególnie widniejący na nim orzeł. Jego historia sięga ok. 1848r. Haftowany suto srebrnym bajorkiem, prawdopodobnie w miejscowym dworze lub w którymś z domów mieszczańskich, kilkakrotnie ukrywany i odnajdywany w zakamarkach Mikołajka i miejscowej świątyni, ponownie na sztandar trafił jeszcze przed odnowieniem Gwardii. Jego renowacji po 1973r. dokonała Felicja Dąbrowska a po naszyciu na chorągiew kościelną, z wizerunkiem Matki Boskiej Częstochowskiej na rewersie, poświęcony został uroczyście przez proboszcza ks. Edwarda Cieślę. Chorągiew przechowywana była w kościele parafialnym i noszona w procesjach. Od 1999r. chorągiew ta na nowo stała się symbolem Gwardii Dębowieckiej.
Stan orła, narażonego na różne niekorzystne warunki atmosferyczne jak i z powodu sposobu jego przechowywania pogarszał się, srebrna nić zaczęła się pruć i pokrywać nalotem i brudem.
Przed kolejną uroczystością rocznicową, w 2009r. staraniem Stowarzyszenia Miłośników Dębowca i Okolicy i przy wsparciu wójta Gminy Dębowiec orzeł został poddany gruntownej fachowej renowacji dotyczącej tak usunięcia przeróbek, czyszczenia jak i usunięcia ubytków. Praca ta wykonana została przez pracownię konserwacji tkaniny Barbary Kalfas w Krakowie. Orzeł odzyskał nie tylko dawny blask ale i pierwotny wygląd. Odnowiony orzeł nie wrócił już jednak na sztandar. Jego wartość historyczna oraz zalecenia konserwatorskie skutkowały umieszczeniem go w gablocie i wyeksponowaniem w budynku Urzędu Gminy. Gwardia zaś w dniu 15.08.2009r. otrzymała nowy sztandar, na którym znalazła się wierna replika dotychczasowego orła wśród zawołania Bóg – Honor – Ojczyzna z jednej strony i z herbem Dębowca oraz nazwą Gwardii z datami powstania i reaktywacji z drugiej strony. Sztandar wykonała pracownia hafciarska w Dębicy. Także ten sztandar jest przechowywany w budynku Urzędu Gminy.
